خوشه هاي صنعتي

 

 

  خوشه صنعتی فرآورده های لبنی استان اردبیل 

زیر نظر شرکت شهرکهای صنعتی استان اردبیل   

 

شیر و فرآورده‌های لبنی از با ارزش‌ترین مواد غذایی بوده و تقریباً تمامی مواد لازم برای رشد و ادامه زندگی انسان را دارا می‌باشند. شیر تنها ماده غذایی است که به تنهایی می‌تواند نیازهای غذایی انسان را تأمین کند، بطوری که میزان مصرف سرانه لبنیات در یک کشور، نشانه‌ای از بهبود وضع اجتماعی، سلامت افراد و توسعه اقتصادی آن جامعه است.

استان اردبیل با داشتن شرایط آب و هوایی مناسب، منابع سرشار آب و خاک، مراتع سرسبز و استعدادهای بالقوه کشاورزی و دامداری، در تولید شیرخام و انواع فرآورده‌های لبنی شهره عام و خاص بوده است. این استان با تولید چهار درصد شیرخام تولیدی در کشور، از لحاظ سرانه تولید رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. همچنین بر اساس ظرفیت اسمی واحدهای صنعتی، استان اردبیل در تولید کره و انواع دوغ رتبه سوم، انواع پنیر (بجز UF) رتبه چهارم، انواع خامه و شیر خشک رتبه پنجم، انواع شیر مایع رتبه ششم و انواع ماست رتبه هشتم را در بین استانها دارد. علاوه بر این، فعالیت تعداد زیادی از سازندگان دستگاه‌های لبنی تراز اول مزیت‌های لبنی استان را دو چندان نموده است.

با توجه به ظرفیتهای اشاره شده و بمنظور توسعه بیشتر این صنعت، «خوشه صنعتی فرآورده‌های لبنی استان اردبیل» توسط سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی شناسایی و بر اساس متدولوژی سازمان توسعه صنعتی ملل‌ متحد (UNIDO) در سال 1389 شروع به کار نمود. خوشه ‌صنعتی (Industrial Cluster) به مجموعه‌ای از بنگاه‌های کسب و کار اطلاق می‌شود که در یک منطقه جغرافیایی مستقر بوده و در یک زمینه کاری مشترک فعالیت نمایند، محصولات مشابه و همگن تولید کنند و در عین حال دارای امکان تکمیل فعالیت‌های یکدیگر بوده و از چالش‌ها و فرصت‌های مشترک برخوردار باشند.

خوشه صنعتی فرآورده‌های لبنی استان اردبیل مشتمل بر 45 واحد صنعتی و حدود 150 واحد صنفی تولیدکننده انواع فرآورده‌های لبنی است. علاوه بر این سازندگان دستگاه‌های لبنی، تعداد کثیر تولیدکنندگان سنتی و نیمه صنعتی ثبت نشده، جمع‌آوری‌کنندگان شیرخام و عوامل پخش لبنیات از اجزاء جانبی این خوشه هستند.

دستاورد تلاش مستمر تیم توسعه خوشه متشکل از عامل توسعه خوشه، نمایندگان نهادهای دولتی، نمایندگان تولیدکنندگان عضو خوشه، تشکلها و ارائه‌کنندگان خدمات کسب‌وکار، اجرای بیش از دویست مورد برنامه عملیاتی است؛ که در ذیل به برخی از آنها اشاره شده است:

افزایش قابل توجه سهم شیرخام صنعتی در کل شیرخام دریافتی کارخانجات، توسعه کمی و کیفی شبکه جمع‌آوری شیرخام و دو برابر شدن تعداد واحدهای جمع‌آوری‌کننده مجاز و مشارکت جدی در نظارت بر کیفیت شیرخام تحویلی به کارخانجات از طریق کمیته‌های بهبود شیر شهرستانها، از برنامه‌های خوشه در زمینه تامین مواد اولیه سالم و با کیفیت است.

تولید پنیر سنتی یکی از نقاط قوت خوشه است، اما تعداد زیاد واحدهای غیرمجاز تولیدکننده پنیر این نقطه قوت را به تهدیدی برای واحدهای صنعتی عضو خوشه تبدیل کرده است که برای حل این مشکل سعی گردید تا با ساماندهی تولیدکنندگان غیرمجاز پنیر سنتی و قانونمند نمودن فعالیت ایشان، موجبات توسعه کسب و کار آنها، کاهش هزینه تمام شده، ایجاد برند، ایجاد رقابت سالم در بین واحدها صنعتی و سنتی و ارتقاء کیفیت محصولات این واحدها فراهم گردد که تا به حال 20 مورد از واحدهای غیرمجاز جواز تاسیس اخذ نموده و 2 مورد اقدام به خرید زمین صنعتی کرده‌اند.

برای تامین مالی و سرمایه در گردش واحدهای عضو خوشه به ویژه در سالهای 91 و 92 تلاشهای زیادی صورت گرفت تا واحدهای عضو خوشه بتوانند از محل اعتبارات کارگروه توسعه بخش کشاورزی، کمیته صیانت از تولید، بنیاد برکت، فعالان بخش خصوصی و ... تامین مالی شوند، اما مهمترین اقدام خوشه در این زمینه مربوط به تلاش مشترک با انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی ایران است که منجر به تامین تسهیلات از محل کمکهای فنی و اعتباری وزارت صنعت و معدن و اجرای طرح صنایع لبنی شد و تاکنون 8 واحد عضو خوشه برای اخذ تسهیلات به صندوق مالی توسعه تکنولوژی ایران معرفی شده اند.  

توسعه بازار واحدهای عضو یکی از مهمترین استراتژیهای توسعه خوشه است که تلاشهای انجام شده در این حوزه منجر به افزایش تنوع محصولات، حضور بیشتر واحدهای عضور خوشه در نمایشگاههای معتبر داخلی و خارجی، حمایت از اعضاء برای اجاره غرفه‌ در میادین میوه و تره‌بار، اخذ مجوز راه‌اندازی فروشگاه مشترک در گمرک، انعقاد تفاهم‌نامه همکاری با اتحادیه بنکداران مواد غذایی ایران، اطلاع‌رسانی و تبلیغ در مورد خوشه و محصولات آن و اخذ نشان جهانی حلال برای 10 واحد صنعتی عضو خوشه شده است.

بمنظور انسجام بیشتر اعضای خوشه در انجام فعالیتهای گروهی، پیگیری حقوق و درخواستهای قانونی اعضای خوشه و همچنین بمنظور تداوم و توسعه فعالیتهای خوشه، واحدهای صنعتی اقدام به راه‌اندازی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی و شرکت تعاونی فرآورده‌های لبنی استان اردبیل نمودند.

توانمندسازی اعضاء برنامه محوری خوشه در طول فعالیت آن بوده است که در این راستا تاکنون با برگزاری بیش از 20 عنوان سمینار و کارگاه آموزشی، حدود 1500 نفر ساعت آموزش به ذینفعان خوشه ارائه شده است. همچنین 13 مورد تور صنعتی و تجاری داخلی و 5 مورد تور خارج از کشور برگزار شده است که سهم بسزایی در توانمندسازی و ارتقاء سطح دانش و مهارت اعضای خوشه، همچنین شناخت بهتر آنها از محیط کسب و کار گردید.

در کنار تداوم در اجرا و پیگیری برنامه‌های فوق الذکر، برنامه‌هایی همچون شناسایی محصولات بومی و تولید صنعتی آن، تشکیل کنسرسیوم صادراتی، بهره‌برداری از ظرفیت خالی واحدهای عضو خوشه، مشارکت در تاسیس خانه شیر ایران، توسعه تحقیقات کاربردی و راهبردی در صنعت لبنیات، توسعه کارآفرینی و نوآورانه در واحدهای عضو خوشه، استفاده از تجارب فدراسیون جهانی شیر و سایر خوشه‌های لبنی در دنیا و ... جزو برنامه‌های آتی و در دست اقدام تیم توسعه خوشه می‌باشد؛ که امید است با همکاری و همفکری صاحبان صنایع، مسئولین و صاحبنظران بتوانیم گام مؤثری برای توسعه خوشه صنعتی فرآورده‌های لبنی استان اردبیل برداریم.

 

اسلام محمدی

عامل توسعه خوشه صنعتی (CDA)